Uluslararası Döviz Piyasaları

Fed’in Son Faiz Artışı Döngüleri

FED’in para politikasında sıkılaşmaya ne zaman gideceği ve bunun ne büyüklükte olacağı son ayların vazgeçilmez tartışma konusu. Geleneksel akıl, para politikasındaki sıkılaşmanın ağırlıklı olarak finansal piyasalarda yapılması özellikle riskli varlıklar üzerinde olmasını önermektedir. Her ne kadar önümüzdeki sıkılaşma kendine özgü olacaksa da, iyi haber bu varsayımın tarihsel gerçeklerle desteklenmemesidir.
t
Bizim analizimiz FED’in 1983 yılından beri altı kez gerçekleştirdiği sıkılaşma döngülerini inceleyecek. Bu altı döngüye baktığımızda sıkılaşma politikalarının ortalama olarak 414 gün sürüdüğünü görmekteyiz. Bu sıkılaşma periyotlarında FED ortalama olarak 281 baz puanlık artışlar yapmış.
nnn
n

Bitiş

n

n
n

Gün

n

n
n

Başlangıç %

n

n
n

Bitiş %

n

n
n

Artış

n

nn
nn
n

21/8/1984

n

n
n

477

n

n
n

8.500

n

n
n

11.75

n

n
n

+3.250

n

nn
nn
n

4/9/1987

n

n
n

262

n

n
n

5.875

n

n
n

7.250

n

n
n

+1.375

n

nn
nn
n

24/2/1989

n

n
n

332

n

n
n

6.500

n

n
n

9.750

n

n
n

+3.250

n

nn
nn
n

1/2/1995

n

n
n

362

n

n
n

3.000

n

n
n

6.000

n

n
n

+3.000

n

nn
nn
n

16/5/2000

n

n
n

321

n

n
n

4.750

n

n
n

6.500

n

n
n

+1.750

n

nn
nn
n

29/6/2006

n

n
n

729

n

n
n

1.000

n

n
n

5.250

n

n
n

+4.250

n

nn
nn
n

414

n

n
n

Ortalama

n

n
n

+2.81

n

nn

n

Başlangıç

n

n

2/5/1983

n

n

16/12/1986

n

n

29/3/1988

n

n

4/2/1994

n

n

30/6/1999

n

n

30/6/2004

n

n

Ortalama

n

*Mart 1997’de tek sefere özel yapılan 25 baz puanlık artışı tablomuza almadık.
İlk Artış Öncesi Amerikan Ekonomisi
Faiz artış döngülerinin öncelerinin bir ortak özelliği var, o da makroekonomik verilerin iyileşmesi diyebiliriz. İş gücü piyasasının belirli bir süre sabit bir ilerleme göstermesi işsizlik oranlarına yansır ve tarım dışı istihdam verilerinde güçlü bir iyileşme oluşur. Konjonktürel sektörler ivme kazanmıştır ve endüstriyel üretim hızlı bir şekilde artmıştır. GDP’ye baktığımızda ise düzgün bir tempoda birkaç çeyrek arka arkaya yükselişine şahit oluruz. İşte bu makroekonomik verilerde olan iyileşme faizlerde yaşanacak olan ilk artışın sinyalleridir olarak.
Öte yandan enflasyon trendi çokta net değildir. Aslında ortalama olarak çekirdek enflasyon değerleri ilk faiz artışını takip eden çeyrekte en düşük seviyelere ulaşmıştır. Diğer taraftaysa geniş enflasyon, faiz artışlarının öncesinde artmış ya da artma eğilimindedir. FED’in tarihsel döngüde para politikasındaki sıkışmalara baktığımızda, tarih bize, FED’in iş gücü piyasasından çok enflasyon değerlerine göre pozisyon aldığını göstermekte.
Finansal Varlık Piyasaları
Tablomuzda yer alan 6 büyük faiz artışı döngüsünde büyük varlık piyasalarını inceleyelim. Belki sürpriz olacak ama finansal piyasalar bu sıkılaşma dönemlerinden yara almadan hatta çok azimli bir şekilde çıktığını göreceğiz. Ortalama olarak bütün büyük varlıklar bu dönemlerde net kazançlar yazmışlardır. Emtialar özellikle endüstriyel metal ve enerji piyasaları ortalama olarak 25%den yüksek kazançlar elde etmişlerdir. Hisse senedi piyasaları da potansiyel negatif etkiye pek aldırış etmemiştir. Amerikan hisse senedi piyasaları bu 6 artışın 5’in de net kazanç yazmışlardır ve ortalama olarak 10% eğer kazanmışlardır. Global ve gelişmekte olan ülkelerin piyasalarıysa Amerikan piyasalarından daha da yüksek gelirler elde etmişlerdir.
Bu güzel tablonun ötesinde değinmemiz gereken bir nokta varsa 1994’de gerçekleşen faiz artışıdır. Bu bölüm finansal piyasalarda para politikasındaki sıkılaşmayla birlikte neyin kötü gidebileceğine dair güzel bir örnektir. 1994’ün başlarında FED’in başı Greenspan, o anlaşılmaz açıklama tarzıyla yaklaşan sıkılaşmanın sinyallerini veriyordu. Ancak bu yaklaşan sıkılaşmanın zamanı ve büyüklüğü analistler için tam bir sürpriz oldu ve bu sürpriz finansal piyasalara da taştı. 94’teki sıkılaşma sürecinde neredeyse bütün finansal varlık piyasaları kayıplar yaşadı. Emtialar 20%lere yaklaşan kayıplar yaşarken Amerikan, global ve gelişmekte olan piyasalarda 2% ile 6% arasında kayıplar gördü.
 

fed

 

 
Bu tarihsel sıkılaşma döngülerinden çıkarılacak bir ders var. Para politikasındaki değişikliklerin sürpriz olma derecesiyle finansal piyasalar arasındaki ilişki gözetilmesi gereken bir unsur. Önceden iyi bir şekilde sinyali verilmiş ve analistler tarafından beklenen sıkılaşmalar piyasalar tarafından her zaman daha iyi sindirilmiş ve iyi sonuçlar vermiştir. Ama 1994’te olduğu gibi zayıf iletişimle beklenmedik yapılan faiz artışları finansal piyasaları olumsuz yönde etkilemiştir.
Çoğu sıkılaşma döngüsünde ortak olan değişimler olsa da her sıkılaşma döngüsü kendi karakteristik özelliğine sahiptir. Yine de para politikasındaki sıkılaşmalarda ortalama olarak bütün ana finansal varlıklar net pozitif getiriler sağlamışlardır, emtia ve hisse senedi piyasaları bunların arasında pozitif ayrışmıştır. Eğer tarih kendini tekrarlayacaksa çoğu piyasa yaklaşan faiz artışından pozitif getiriler elde edecektir.
 
Açık olan bir şey varsa FED yaşanan büyük resesyona daha önce eşi benzeri görülmemiş bir gevşemeyle tepki verdi ve piyasaları daha önce tecrübe etmedikleri bir meydan okumayla karşı karşıya bıraktı. Piyasalar yaşanan para bolluğuna bağımlı hale gelmiş olabilir ama aynı zamanda, BOE gibi FED’de yaklaşmakta olan sıkılaşmanın kademeli ve kapsam olarak da limitli olacağını belirtmekte. Yaşanacak olan sıkılaşmanın tarihsel normların belirgin bir şekilde altında gerçekleşeceği de görünen bir gerçek. Ancak ne olursa olsun bütün soruların cevabı zamanın içinde saklı ve zaman bize gerçek cevapları verecektir.
****

Geçmiş dönemlerde aynı kategoride neler yazdık? Sizi Ons Altın Yorumu - 02.09.2015 başlıklı yazımıza davet edelim.